In 2001 werd de nieuwe Vreemdelingenwet ingevoerd. Deze wet waarin de asielprocedure is geregeld, is herhaaldelijk gewijzigd. Ondanks die aanscherpingen wordt 10 jaar na dato nog altijd fel gedebatteerd over de uitvoering van de wet die nog steeds niet goed blijkt te werken.

Op 3 mei 2002, drie dagen voordat Pim Fortuyn werd vermoord, staat er een cameraploeg met een aantal journalisten van RTL-nieuws voor zijn huis. Zij komen een interview met hem afnemen. De vijandige manier van benadering is tekenend voor de impopulariteit van de politieke rivaal die door de gevestigde orde als bedreigend wordt gezien. De revolte door Fortuyn ontketend, blijft niet beperkt tot politieke en journalistieke kring. Als het politieke debat zich verplaatst naar de straat en zelfs de bakker om de hoek zich daarin mengt, wordt niets geschuwd om die demagogie te bestrijden. ‘The good’ stelt alles in het werk om ‘the bad and ugly’-opponent als incapabel af te schilderen.

Tijdens het interview legt Fortuyn uit wat hij wil. Althans, dat zegt de commentator. Wát Fortuyn daarover gezegd heeft blijft duister, want de eerste vier minuten zijn weggemoffeld evenals direct na aanvang het geluid bij het beeld dat wel wordt vertoond. Daarna, als er een kritische vraag over het asielbeleid aan de orde komt, wordt enigszins duidelijk waarom. Dan gebeurt er iets merkwaardigs gezien het beeld en de intonatie van zijn stem. Wanneer hij tijdens de 15e seconde tweemaal achter elkaar ik… ik… uitspreekt is kennelijk wat hij daarvóór daarover echt gezegd heeft, weggeknipt. De fronsen die op zijn voorhoofd verschijnen spreken boekdelen. Fortuyn reageert duidelijk geïrriteerd op ‘meneer de journalist’ die suggereert dat hij gezegd zou hebben dat hij alle mensen die illegaal in Nederland zijn, het land uit wil zetten. Terwijl hij, in tegenstelling tot CDA en VVD, juist wel voorstander is van een generaal pardon en een verblijfsvergunning voor een groep uitgeprocedeerde asielzoekers. In 2002 bestaat die groep uit ongeveer 5000 asielzoekers. Fortuyn was over dat aantal, volgens zijn zeggen ‘bij deskundigen die het zouden kunnen weten’, te rade gegaan. Een bekwaam journalist die het vak beheerst is goed geïnformeerd in de materie en bereidt de vragen serieus voor, alvorens hij objectief op pad gaat. Aangezien er hier sprake is van een team van journalisten dat er alles aan gelegen is Fortuyn onderuit te halen het aantal van 5000 asielzoekers niet tegenspreekt, is het aannemelijk dat die verstrekte deskundige informatie op waarheid berust. De commentator verklaart na afloop dat het ontspoorde interview, waarvan slechts 2,11 minuten wordt uitgezonden, bijna een kwartier heeft geduurd. In feite bevestigt hij met dit knip- en plakwerk wat er mis is met de onafhankelijke journalistiek. Het in de politiek gebezigde woordgebruik ‘economische vluchteling’ werd nadat Fortuyn dat aan de kaak stelde, abrupt afgeschaft.

In 2004 werd in de Tweede Kamer gedebatteerd over een eenmalige maatregel voor een groep van in totaal 20.972 asielzoekers.

Op 30 juni 2006 viel Kabinet-Balkenende II tijdens een debat over voormalig asielzoekster en VVD-parlementariër Hirsi Ali. Exact vijf maanden later, nadat het rompkabinet-Balkenende III ruim een week demissionair ‘op de winkel paste’, werd een akkoord bereikt met een generaal pardonregeling. Het zogenoemde generaal pardon gold voor alle asielzoekers die voor april 2001 Nederland binnenkwamen. Tijdens de stemming werd de motie met 75 voor- tegen 74 tegenstemmers aangenomen. Hoewel CDA, VVD, PVV en SGP tegenstemden, behaalden de linkse partijen D66, CU en de PvdD een nipte meerderheid.

In 2007 werd uiteindelijk aan 28.600 afgewezen asielzoekers die konden aantonen dat zij voor 1 april 2001 asiel hadden aangevraagd, een verblijfsvergunning niet individueel maar collectief beoordeeld en een generaal pardon verleend. Recent onderzoek wees uit dat van deze groep na vijf jaar 40% aan het werk is.

In 2011 staat de minderjarige asielzoeker centraal. Mauro kwam in 2003 naar Nederland en is het gezicht van de alleengaande minderjarige asielzoeker. Hoewel de politiek zich normaliter niet met individuele kwesties bezighoudt was dat debat eind oktober van minuut tot minuut te volgen.

In 2000 kwamen nog vele vliegtuigen vol (6705 alleenstaande minderjarige asielzoekers) Nederland binnen, in 2001 nog 5951. Inmiddels is dat spectaculair gedaald, in 2009 vroegen 300 jongeren asiel aan. In de meeste gevallen zijn de kinderen binnengebracht door mensensmokkelaars. Reisdocumenten zijn vaak nagemaakt, van anderen afkomstig of niet meer in hun bezit, terwijl ze die documenten bij binnenkomst in de meeste gevallen wel hadden. In zo’n geval wordt de leeftijd middels een leeftijdsonderzoek aan de hand van röntgenfoto’s van sleutelbeen en pols bepaald.

Om dit tegen te gaan werden sinds 2008 steeds meer alleenstaande minderjarige asielzoekers opgesloten in de gevangenis. Binnen een jaar tijd werd het aantal in de gevangenis zelfs verdubbeld. Op grond van een internationaal kinderverdrag mogen alleengaande minderjarige asielzoekers niet worden uitgezet voor hun achttiende jaar als in hun eigen regio geen goede opvangmogelijkheid is. Daarbij komt dat gedwongen vertrek alleen mogelijk is als het land van herkomst bekend is en hieraan meewerkt. Net als Mauro zijn ook deze volwassenen als kind door mensenhandelaren Nederland binnengehaald door mensenhandelaren en wisten dat ze Nederland moesten verlaten op het moment dat ze 18 zijn. Nu zitten ze verstrikt in een uitzichtloos bestaan, zie v.a.14e min.

De VVD wil met ontwikkelingsbudget extra weeshuizen in landen van herkomst opzetten zodat ze op een veilige plek in hun regio worden opgevangen, hun eigen taal niet verleren en de binding met hun geboorteland niet verliezen. Het terugsturen zou ook goed zijn om de nepgevallen eruit te halen. Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) laten uitgezette minderjarige asielzoekers de opvangcentra in land van herkomst massaal links liggen. Dan blijken veel alleenstaande minderjarige asielzoekers bij hun terugkeer opeens wel familie te hebben.

Stichting Vluchteling waarvan een oud-GroenLinksleider voorzitter wordt, denkt daar anders over en pleitte vorige maand in de media voor een nieuw generaal pardon voor de 500 tot 800 minderjarige asielzoekers in Nederland. Ook GroenLinks kiest voor duurzaamheid en lanceerde deze week met een groep bekende Nederlanders een petitie voor een kinderpardon. Deze groep bestaat uit ongeveer 1000-2000 kinderen.

Een motie van treurnis over dat cijfer-gegoochel is geen ongepaste spielerei.

Tweet