Hoe groot is nou eigenlijk de problematiek in de Eurozone? Met de echte getallen (die van het grote plaatje) is men namelijk niet heel kwistig, we horen wel regelmatig “Dagobert Duck” cijfers vallen en men strooit af en toe wat met percentages van bijvoorbeeld 10 jaars obligaties (het zgn. schuldpapier) maar hoe slecht of goed staan we er in zijn geheel nou eigenlijk voor?

Aan de hand van enkele kengetallen heb ik (zonder volledig te willen zijn) getracht om het “grote plaatje” eenvoudig te schetsen en in perspectief te plaatsen. (voor de finance nerds -> corrigeer me vooral wanneer je hier noodzaak toe ziet)

Vergelijking Amerikaanse en Europese bankensector
- De Amerikaanse bankensector was ten tijde van Lehman Brothers 12 triljard groot, met een “leverage” (hefboom) van 13:1 (grofgezegd: elke dollar was 13 keer “uitgezet”)
- Lehman had een leverage van 30:1 toen ze omviel (die hoge hefboom werd hoofdzakelijk veroorzaakt door derivaten welke bekend staan om hun hoge hefboom)

Deze derivaten waren vnl. gebaseerd op de aanname dat vastgoedprijzen oneindig zouden stijgen, dit bleek echter niet het geval, door de hoge hefboom op derivaten kunnen verliezen bijzonder snel en oneindig oplopen. Dit is dus ook wat er gebeurde. (Recente derivatenkwesties kennen we lokaal van bijvoorbeeld Vestia, UVA etc.)

- De Europese bankensector is momenteel 46 triljard groot met leverage van 26:1, (dat is 3 keer het totale BBP van de Eurozone.)

Dat wil zeggen
- De grootte van de Europese bankensector is 4 keer die van Amerika destijds en heeft een 2 keer zo hoge hefboom (bijna gelijk aan die van Lehman’s 30:1 destijds)

Om dit in perspectief te plaatsen: er is slechts een daling van 4% in activawaarde nodig (activa is de in geld uitgedrukte waarde van de bezittingen van bijv. bedrijven. Dus gebouwen, machines maar ook openstaande vorderingen, aandelen etc. etc.) om vrijwel ALLE kapitaal “uit te wissen”

Werkelijke Schuld tot BBP ratio (“Debt to GDP Ratio”)
Dit is het percentage schuld in relatie tot het BBP (Bruto binnenland product,totale geldwaarde van alle in een land/zone geproduceerde goederen/diensten)

- De schuld tot BBP ratio over de volledige eurozone 148% (bron:IMF) Dit is het percentage schuld wat nu in totaal op de balansen van ALLE financiële instellingen in de Eurozone staat in relatie tot het totale BBP van de Eurozone en vormt daarmee de werkelijke ratio.(niet meewegen in het grote plaatje zoals de EU dit doet is niet reëel omdat de overheden als het er op aankomt allemaal garant staan voor deze schulden.)

Balans van de ECB
- De balans van de ECB is momenteel circa 4 triljard groot (dat is 33% van de totale BBP van de Eurozone) met leverage 36:1 (daarnaast bestaat ruim een kwart van die balans uit inmiddels vrijwel waardeloos schuldpapier bemachtigd door het ongelimiteerde opkopen van obligaties in continue pogingen van de ECB om de rentes laag te houden voor de probleemlanden.)

Conclusie
Al met al kan men stellen dat de problematiek bijzonder groot is, het feit wil dat de ECB en het IMF en Brussel dit ook allemaal wel weten, probleem is dat niemand het kan toegeven want je “kan” niet de handdoek in de ring gooien. Het gevaar bestaat hierdoor dat we hier zolang mee doorgaan totdat de geldmarkten zorgen voor die handdoek in de ring. De markten hebben namelijk geen begrip en ook geen medelijden. (De extreme renteschommelingen op 10 jaars schuldpapier van oa Spanje en Italië zijn hier een goed voorbeeld van.)

Iedereen houdt dus zijn adem in voor wat Mario Draghi (ECB) aankomende donderdag gaat zeggen, iedereen houdt rekening met een verdere verlaging van de rente in de Eurozone, ook verwachten de markten verdere stappen (de aankondiging dat de ECB direct obligaties van probleemlanden opkoopt waar nodig). Als zulke stappen uitblijven is het weer instant heksenketel, feitelijk is het nu zo dat de ECB/IMF in gijzeling zijn van de geldmarkten, er kan niks besloten worden zonder hierbij volledig rekening te houden met de geldmarkten. 1 onhandige opmerking: boem Euro daalt, rentes stijgen. 1 keer suggereren dat je wat gaat doen en het dan niet gaat doen? Boem zelfde verhaal.

Wat kunnen we nou doen aan het feit dat we feitelijk met zijn allen in gijzeling worden gehouden door “de markten”?

Tientje van Lieftinck?
Ik ben van mening dat een Tientje van Lieftinck-achtige actie (Google) een bijzonder effectieve wijze is om in 1 keer orde op zaken te stellen, dit zou een actie zijn waarbij in 1 keer alle gelden, vorderingen, financiële producten ongeldig worden gemaakt of bevroren worden. Iedereen krijgt een contant bedrag van de staat om 2 weken van te kunnen leven, in deze twee weken zal van een iedere persoon en rechtspersoon bekeken worden:

- Of je op een (aantoonbaar) eerlijke wijze aan je geld bent gekomen. (als je eerlijk geld hebt kan je hier altijd enige vorm van bewijs van overleggen).
- Voor financiële instellingen gaat naast een “eerlijk verkregen” bewijs gelden: is er sprake van gelden/balansen waar ook fysieke waarde onderligt.

Hiermee vang je eigenlijk meerdere vliegen in 1 klap, een van de belangrijke vliegen zal in mijn optiek zijn dat derivaten en andere afgeleide samengestelde financiële producten zonder echte intrinsieke waarde ongeldig worden gemaakt (en hiermee ook het merendeel van de schulden die we met elkaar hebben in de EU.)

Na deze operatie wordt alles wat “OK” is bevonden weer vrijgegeven, in die twee weken zijn ook nieuwe setjes “rekenregels” van kracht geworden die:

- De handel en het bezit van derivaten en andere afgeleide producten niet langer is toegestaan danwel er een plafond wordt gesteld aan de maximale hefboom die zo een product mag hebben
- Marktmanipulatie strafbaar maken
- Centraal toezicht op het bankwezen (waar men nu al plannen voor heeft liggen)

Dit zijn echter maatregelen die om verschillende redenen aannemelijkerwijs nooit ten uitvoer zullen komen…(toch jammer).

Roerige tijden
Al met al gaan we nog een zeer roerige tijd tegemoet, ik ga niet zeggen dat de Euro “klapt” want dat weet ik niet, er zijn er een hoop die het zeggen (zelfs hopen) en een even zo grote club die zegt dat het wel “los zal lopen” Ik ben van mening dat het geen van deze twee scenario’s zal worden maar dat we nog wel behoorlijk onaangename verassingen kunnen verwachten voor het einde van het jaar.

Bronnen:
CBS
Eurostat
IMF
ECB
FED